ترامپ چگونه در روز چهلم جنگ به زانو درآمد؟

پدونالد ترامپ که هر روز ایران را به نابودی زیرساخت‌ها و بازگشت به عصر حجر تهدید می‌کرد، در نهایت در چهلمین روز جنگ مجبور شد برای چندمین بار از تهدیدات خود عقب‌نشینی کند و در واپسین ساعات اولتیماتوم ادعایی خود، با میانجی‌گری پاکستان از این مخصمه خودساخته برای مدتی خود را نجات داد.

جوان آنلاین: بامداد چهارشنبه، امریکا طرح ۱۰ بندی تهران را برای آتش‌بس موقت و رسیدن به صلح جامع پذیرفت تا دو طرف در مدت دو هفته بتوانند بر سر سازوکار‌های اعلام شده از سوی تهران رایزنی کنند. برخلاف ادعای ترامپ (که خود را پیروز می‌داند)، بسیاری از مقامات و تحلیلگران دنیا متفق‌القول هستند که ایران از این میدان پیروز بیرون آمده و در نهایت توانسته خواسته‌های خود را به دشمنان تحمیل کند. با وجود استقبال بین‌المللی از این توافق موقت برای رسیدن به صلح دائمی، اما آتش‌بس همچنان شکننده است؛ به همین دلیل، نیرو‌های مسلح ایران گفته‌اند دستشان روی ماشه است. جدای از نتیجه میدانی، جنگ نگاه‌ها جهان را به امریکا و اسرائیل تغییر داد. نظرسنجی جدید پیو (PEW) نشان می‌دهد که ۶۰ درصد امریکایی‌ها نگاه منفی به اسرائیل دارند که به نظر، یک رکورد تاریخی است، در حالی که این میزان در سال ۲۰۲۲، ۴۲ درصد بوده است.

نتیجه چهل روز جنگ‌افروزی مطابق خواست متجاوزان پیش نرفت. دونالد ترامپ، بامداد چهارشنبه را آخرین فرصت رسیدن به توافق با ایران اعلام و ادعا می‌کرد که در صورت عدم توافق، تمدن چندین هزارساله ایران را نابود خواهد کرد، اما با یک عقب‌نشینی، مجبور شد شروط جمهوری اسلامی را بپذیرد. ترامپ بامداد چهارشنبه گفت که حملات به نیروگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی ایران را ۲ هفته دیگر نیز به تعویق انداخته و عقب‌نشینی را این‌گونه در صفحات خود در شبکه‌های اجتماعی مطرح کرد: «بر اساس گفت‌و‌گو‌هایی که با نخست‌وزیر شهباز شریف از پاکستان داشتم و در آن درخواست کردند که نیروی مخربی که امشب به ایران اعزام می‌شود را متوقف کنم و مشروط به اینکه ایران با بازگشایی کامل، فوری و ایمن تنگه هرمز موافقت کند، من با تعلیق بمباران و حمله به ایران به مدت دو هفته موافقت می‌کنم.» او با بیان اینکه این یک آتش‌بس دو طرفه خواهد بود، مدعی شد: «دلیل انجام این کار این است که ما هم‌اکنون به تمام اهداف نظامی رسیده‌ایم و از آنها فراتر رفته‌ایم و تا رسیدن به یک توافق قطعی در مورد صلح بلندمدت با ایران و صلح در خاورمیانه فاصله زیادی داریم. ما یک پیشنهاد ۱۰ ماده‌ای از ایران دریافت کردیم» و پذیرفت که «این یک مبنای عملی برای مذاکره است.»

ترامپ گفته است: «تقریباً تمام نکات مختلف اختلاف گذشته بین امریکا و ایران مورد توافق قرار گرفته است، اما یک دوره دو هفته‌ای امکان نهایی شدن و به سرانجام رساندن توافق را فراهم می‌کند. از طرف ایالات متحده امریکا، به عنوان رئیس‌جمهور، و همچنین به نمایندگی از کشور‌های خاورمیانه، باعث افتخار است که این مشکل بلندمدت در آستانه حل و فصل است.» ترامپ نوشت: «یک روز بزرگ برای صلح جهانی! ایران می‌خواهد این اتفاق بیفتد، دیگر بس است! به همین ترتیب، همه دیگران هم همینطور!» او البته عصر دیروز در توییتی که نشانه‌هایی از چشم‌انداز نه چندان آسان پیش رو می‌گذارد، توییت کرده که «هیچ غنی‌سازی اورانیومی در ایران انجام نخواهد شد»، ولی در عین حال ادعا کرده که «در حال صحبت و ادامه گفت‌و‌گو درباره تخفیف تعرفه‌ها و تحریم ایران هستیم.» او همچنین در توییتی کشور‌هایی را که کمک نظامی به ایران کنند، به اعمال تعرفه ۵۰ درصدی تهدید کرد. شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان (که میانجی گفت‌و‌گو‌های آتش‌بس بین ایران و امریکا بود)، روز چهارشنبه با انتشار پیامی در شبکه ایکس نوشت: «تلاش‌های دیپلماتیک برای حل و فصل مسالمت‌آمیز جنگ جاری در خاورمیانه به طور پیوسته و قوی در حال پیشرفت است و این پتانسیل را دارد که در آینده نزدیک به نتایج اساسی منجر شود.»

تردد امن در «هرمز هسته‌ای» با عوارض ایران

با اینکه آتش‌بس موقت برای ازسرگیری گفت‌و‌گو‌ها انجام شده است، اما درباره وضعیت تنگه هرمز (که مهم‌ترین بخش این گفت‌و‌گو‌ها خواهد بود) کماکان کشتیرانی با شرایط ایران انجام خواهد شد. سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، درباره جزئیات آتش‌بس موقت گفت: «به مدت دو هفته، تردد امن در تنگه هرمز در هماهنگی با نیرو‌های مسلح ایران و با در نظر داشتن محدودیت‌های فنی موجود مقدور خواهد بود.» عراقچی در شبکه ایکس نوشت: «چنانچه حملات به جمهوری اسلامی ایران متوقف شود، نیرو‌های مسلح قدرتمند ما نیز حملات دفاعی خود را متوقف می‌کنند.»

با اینکه تنگه هرمز در مدت دو هفته آتش‌بس بازگشایی خواهد شد، اما خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که با این حال، بر اساس طرح آتش‌بس، کشتی‌ها برای عبور از تنگه هرمز باید به ایران و عمان هزینه عوارضی پرداخت کنند. برخی منابع گفته‌اند که ایران از هر کشتی برای عبور از این آبراه ۲ میلیون دلار دریافت خواهد کرد. لازم به ذکر است شناسایی حاکمیت قانونی ایران بر تنگه هرمز یکی از شروط ۱۰ گانه تهران بود که باید از سوی دشمنان مورد پذیرش قرار گیرد. دیمیتری مدودوف دیروز در اظهارنظری قابل توجه گفته که تنگه هرمز سلاح هسته‌ای ایران است.

مذاکرات با سرپرستی ونس در پاکستان؟!

با توقف درگیری‌ها، اکنون دو طرف باید از روز جمعه روند گفت‌و‌گو‌ها را آغاز کنند تا ببینند می‌توانند در این مدت به تفاهم برسند یا اینکه دوباره به مسیر جنگ باز می‌گردند. از این رو، گفت‌و‌گو‌ها قرار است در اسلام‌آباد برگزار شود و در مورد اصول ده گانه ایران مذاکره خواهد شد. نخست‌وزیر پاکستان (که میانجی‌گری میان ایران و امریکا را بر عهده دارد) در پیامی اعلام کرد: «صمیمانه امیدوارم گفت‌و‌گو‌های اسلام‌آباد به تحقق صلحی پایدار بینجامد و در روز‌های آینده، اخبار خوش بیشتری با شما در میان بگذاریم.» برخی منابع گفته‌اند که از طرف ایران، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، و در هیئت امریکایی، جی دی ونس، معاون ترامپ، حضور خواهند داشت؛ هر چند تاکنون اعلامیه رسمی در این مورد از سوی هیچ یک از طرفین صادر نشده است. ایران هشدار داده که دشمنان باید با همه این شروط موافقت کنند، در غیر این صورت توافقی در کار نخواهد بود. ونس در مصاحبه‌ای گفت که ترامپ از او و تیم مذاکره‌کننده خواسته است برویم با حسن نیت برای توافق با ایران تلاش کنیم.

تاریخ اسرائیل چنین فاجعه‌ای ندیده

در حالی که اسرائیل تلاش می‌کرد تا جنگ علیه ایران را تا نابودی تمام زیرساخت‌ها ادامه دهد، اما با فشار‌های واشنگتن مجبور شد آتش‌بس را بپذیرد. این اقدام (که به منزله شکست برای کابینه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر صهیونیستی به شمار می‌رود) موجی از انتقادات را در سرزمین‌های اشغالی به راه انداخته است.

«یائیر لاپید»، رئیس اپوزیسیون رژیم صهیونیستی، روز چهارشنبه با انتشار پیامی در شبکه ایکس، به‌شدت از نتانیاهو انتقاد کرد و اعلام آتش‌بس از سوی امریکا را «یک فاجعه سیاسی بی‌سابقه در تاریخ اسرائیل» خواند. لاپید در این پیام نوشت: «در تمام تاریخ اسرائیل هرگز چنین فاجعه سیاسی رخ نداده است. اسرائیل حتی زمانی که درباره مهم‌ترین مسائل امنیت ملی تصمیم‌گیری می‌شد، پشت میز مذاکره حضور نداشت.» در همین حال، روزنامه «معاریو» نیز در تحلیلی نوشت که جنگ اخیر با وجود خسارت‌های گسترده، به «پیروزی قاطع ایران» انجامیده و امریکا و اسرائیل با «تسلیم استراتژیک» از میدان خارج شده‌اند.

«نیتزان شاپیرا»، خبرنگار کانال ۱۲ تلویزیون رژیم صهیونیستی، در واکنش به آتش‌بس گفت: «بر اساس اعلام ترامپ، ایران حتی پس از دو هفته آتش‌بس نیز به حفظ اورانیوم غنی‌شده خود ادامه خواهد داد. این امر باورنکردنی است.» ولادیمیر بلیاک، عضو کنست رژیم صهیونیستی، نیز گفت: «نتانیاهو پدر شکست مطلق است.» یائیر گولان، رهبر حزب کارگر رژیم صهیونیستی، نیز در واکنش به این امر گفت: «نتانیاهو دروغ گفت. او وعده «پیروزی تاریخی» و امنیت برای نسل‌ها را داد، اما چیزی که به دست آوردیم یک شکست راهبردی از خطرناک‌ترین شکست‌هایی است که «اسرائیل» تا به حال شناخته است.»

«آوی اشکنازی»، تحلیلگر نظامی اسرائیلی، نیز گفت: «در این جنگ تنها یک برنده وجود دارد و آن ایران است. تنگه هرمز اکنون به نوعی دستگاه خودپرداز برای تهران تبدیل شده است.» این تحلیلگر اسرائیلی با اشاره به تحولات جنگ افزود: «پس از آنکه رؤیا‌های نتانیاهو و ترامپ در برابر ایران فروپاشید، عملیات علیه ایران موسوم به عملیات «غرش شیر» به «ناله گربه‌ها» تبدیل شد!» جدیدترین نظرسنجی پیو نشان می‌دهد که ۶۰درصد از بزرگسالان امریکایی دیدگاه نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند که نسبت به ۵۳ درصد سال گذشته افزایش یافته است، در حالی که این میزان در سال ۲۰۲۲، ۴۲ درصد بوده است. پیو نوشته است: «از هر ده امریکایی، شش نفر دیدگاه بسیار یا تا حدودی نامطلوبی نسبت به اسرائیل دارند که نسبت به سال گذشته ۷ درصد و از سال ۲۰۲۲ تقریباً ۲۰ درصد افزایش یافته است. سهم بزرگسالان امریکایی با دیدگاه بسیار نامطلوب نسبت به اسرائیل (۲۸درصد) نیز نسبت به سال گذشته ۹ درصد افزایش یافته است - و تقریباً از ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۲ سه برابر شده است.» میزان دیدگاه خیلی منفی دموکرات‌های امریکا (زیر ۵۰ سال) به اسرائیل، ۸۳ درصد است که یک رکورد تاریخی است.

حمله شدید به جنوب لبنان

گروه‌های مقاومت هم که دوشادوش ایران از ابتدای جنگ در حملات به سرزمین‌های اشغالی و مواضع امریکا در منطقه مشارکت داشتند، از آتش‌بس موقت استقبال کردند و متعهد شدند تا زمانی که دشمنان به مفاد آن پایبند باشند، آنها نیز آن را اجرا خواهند کرد. مقاومت اسلامی عراق در بیانیه‌ای اعلام کرد که اجرای همه عملیات‌های نظامی خود را در خاک عراق و همچنین در سطح منطقه برای مدت دو هفته متوقف خواهد کرد. دبیرکل گردان‌های سیدالشهداء عراق هم اعلام کرد جهان شاهد ظهور قدرت بزرگی است که ایران را در صدر کشور‌های بزرگ جهان قرار داده است. از سوی دیگر، عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق، نیز ضمن استقبال از آتش‌بس میان ایران و امریکا، خواستار جدیت و واقعی بودن مذاکرات تهران و واشنگتن شد.

علاوه بر این، «نصرالدین عامر»، معاون رئیس هیئت اطلاع‌رسانی جنبش انصارالله یمن، نیز اظهار کرد: «پیروزی محور جهاد و مقاومت در واقع پیروزی برای تمامی اعراب و مسلمانان آزاده و پیروزی اسلام بر کفر است.» با این حال، دست‌کم تا عصر دیروز مشخص شد که تل‌آویو حاضر نیست به توافق آتش‌بس با لبنان پایبند بماند. کابینه رژیم صهیونیستی صبح دیروز گفت که با حزب‌الله لبنان آتش‌بس نخواهد کرد و ارتش رژیم صهیونیستی هم به حملات خود به جنوب لبنان ادامه داد. در بمباران‌های شدیدی که دیروز علیه لبنان انجام شد، محل اقامت نبیه بری (رئیس مجلس لبنان) هدف قرار گرفت و رئیس صلیب سرخ لبنان گفت که بیش از ۳۰۰ نفر در بیروت و ضاحیه شهید و زخمی شده‌اند؛ موضوعی که تداوم آتش‌بس را شکننده می‌کند. وزیر خارجه اسپانیا گفته که اسرائیل باید بمباران بی‌هدف جنوب لبنان را متوقف کند. برخی منابع گفتند که حزب‌الله تا ساعت ۱۴ عصر دیروز برای توقف حملات ضرب‌الاجل تعیین کرده است. حزب‌الله در عین حال، درباره توافق آتش‌بس انجام شده، در بیانیه‌ای گفته که در آستانه یک پیروزی تاریخی هستیم.

آتش‌بس شکننده با شیوخ عرب

شیخ‌نشین‌های عربی که با کمک‌های مالی و نظامی در تجاوز دشمنان به ایران شریک جرم هستند و تاوان سنگینی را در این مدت متحمل شدند، الآن امیدوارند که شرایط به دوره قبل از جنگ بازگردد تا بتوانند دوباره با صادرات نفت و گاز شاهرگ حیاتی خود را حفظ کنند. وزارت خارجه قطر در سخنانی بر لزوم توقف فوری خصومت‌ها از سوی ایران و آزادی دریانوردی در تنگه هرمز تأکید کرد. بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، ضمن تأکید بر حمایت مسقط از مذاکرات ایران و ایالات متحده، این امر را برای رسیدن به یک صلح پایدار ضروری دانست. به گزارش شبکه المیادین، البوسعیدی گفت: «از تلاش برای مذاکره در راستای هدفی حیاتی و فوری (یعنی تقویت امنیت منطقه‌ای قوی و پایدار) حمایت خواهیم کرد.» با این حال، دیروز حتی بعد از آتش‌بس نیز حملاتی از کشور‌های عربی به ایران انجام شد و برخی منابع گفتند که تأسیسات نفتی ایران در جزیره لاوان هدف قرار گرفته است. وزارت دفاع کویت نیز عصر دیروز مدعی شد که از صبح آتش‌بس، ۲۸ پهپاد از طرف ایران به آن شلیک شده است.

استقبال جهان؛ اروپا دنبال نقش‌آفرینی

«آنتونیو گوترش»، دبیرکل سازمان ملل، با انتشار بیانیه‌ای از اعلام آتش‌بس ۲ هفته‌ای میان امریکا و ایران استقبال کرد و از تمامی طرف‌های جنگ در غرب آسیا خواست تا به تعهدات خود ذیل قوانین بین‌المللی پایبند مانده و به مفاد آتش‌بس (به منظور هموار کردن مسیر دستیابی به صلحی جامع و پایدار در منطقه) احترام بگذارند.

وزارت خارجه چین نیز با استقبال از برقراری آتش‌بس میان ایران و امریکا تصریح کرد: «پکن به ایفای نقش سازنده خود برای بازگرداندن صلح و آرامش در منطقه خلیج فارس ادامه می‌دهد.» سخنگوی وزارت خارجه روسیه هم گفت که رویکرد حمله تهاجمی و بی‌دلیل پس از اجرایی شدن آتش‌بس بین ایالات متحده و ایران شکست خورد.

اروپایی‌ها هم که بیش از دیگران از تبعات جنگ امریکا در خاورمیانه نگران بودند، از آتش‌بس حمایت کرده و خواستار صلح نهایی در این منطقه شدند. امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، پس از توافق آتش‌بس ۲ هفته‌ای بین امریکا و ایران، جلسه‌ای با مقام‌های ارشد دفاعی و امنیتی تشکیل داد و این رخداد را «مسئله بسیار خوبی» که باید «به طور کامل» شامل لبنان نیز شود، ارزیابی کرد. صدراعظم آلمان نیز با استقبال از توافق آتش‌بس میان ایران و امریکا، گفت: «هدف اکنون باید مذاکره برای پایان پایدار جنگ باشد.»

مقامات امریکایی که از ابتدای جنگ با سیاست‌های ترامپ به شدت مخالفت می‌کردند، به محض برقراری آتش‌بس در اظهاراتی کنایه‌آمیز او را به سخره گرفتند. چاک شومر، رهبر دموکرات‌های سنای امریکا، در واکنش به این آتش‌بس گفت: «خوشحالم که ترامپ عقب‌نشینی کرد و به شدت به دنبال هر نوع راه فراری از هیاهوی مسخره‌اش است.» جیم مک‌گاورن، عضو مجلس نمایندگان امریکا، نیز گفت: «پس ترامپ بمباران ایران را متوقف خواهد کرد تا ایران تنگه هرمز را دوباره باز کند. تنگه‌ای که قبل از شروع بمباران ایران باز بود. متوجه شدم!»

منبع: روزنامه جوان